www.ThaiTopic.net ร่วมแรงใจสร้างสรรค์สาระเพื่อสังคมไทย

ในประวัติศาสตร์ไทย ได้มีการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองใหญ่อยู่หลายครั้งดังที่เราได้ทราบมาว่า
ในสมัยสุโขทัยตอนต้น ไทยเราได้ใช้การปกครองระบบ "พ่อปกครองลูก"
แต่ในสมัยหลังนั้นก็ได้มีการเปลี่ยนแปลงไป กลายเป็นระบบ "สมบูรณาญาสิทธิราชย์"
มากขึ้นเรื่อยๆ และชัดเจนขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยา
และมาจนถึงการปกครอง"ระบอบประชาธิปไตย"ในปัจจุบัน

ในระยะเวลาที่ผ่านไป แม้ว่าการเปลี่ยนแปลงในระบอบการปกครองจะปรากฎขึ้นเพียงไม่กี่ครั้งก็ตาม
แต่ในรายละเอียดเรากลับพบว่ามีการเปลี่ยนแปลงในลักษณะที่เรียกว่า "ปรับปรุง"
อยู่บ่อยครั้ง การเปลี่ยนแผ่นดินแต่ละครั้งย่อมมีการ "ปรับปรุง" อยู่เสมอไม่มากก็น้อย
อาจมีการลดทอนอำนาจบางตำแหน่ง และอาจเพิ่มให้กับบางตำแหน่ง
หรืออาจจะมีการแบ่งความรับผิดชอบของตำแหน่งต่างๆ
ออกไปให้หลายคนรับผิดชอบหรือรวบอำนาจนั้นมารวมอยู่ที่คนไม่กี่คนก็ได้
หรือบางครั้งอาจพบว่าเหมือนกับมี "พระมหากษัตริย์" 2 พระองค์ ก็เคยพบเหมือนกัน
(แม้ในสมัย กรุงรัตนโกสินทร์นี้ก็พบได้)

ไม่ว่าจะเป็นการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครอง หรือแม้แต่การปรับปรุงก็ตาม
ก็ย่อมจะต้องมีการเปลี่ยนแปลงและปรับปรุงระบบราชการตามไปด้วย
เพื่อตอบสนองต่อระบอบการปกครองดังกล่าวให้บรรลุวัตถุประสงค์ตามที่ตั้งไว้

การเปลี่ยนแปลงและปรับปรุง ระบอบการปกครอง ก็ย่อมเกิดจาก ปัญหา, เงื่อนไข,
สิ่งแวดล้อมต่างๆ เช่น จำนวนประชากร, อาณาเขต, เพื่อนบ้าน, การค้าขาย,
ภัยจากภายนอกประเทศ ทั้งประเทศเพื่อนบ้านและประเทศจากแดนไกล

ในระบอบการปกครองแบบประชาธิปไตยในปัจจุบัน
เรามีความพยายามที่จะมีการปรับปรุงระบบราชการไทยอยู่อย่างต่อเนื่อง
และเป็นระยะเวลานาน ด้วยตระหนักว่าระบบราชการมีผลต่อการพัฒนาอย่างมาก
แต่เราก็กลับพบว่าแทบไม่มีความเปลี่ยนแปลงใดๆในระบบราชการที่ทำให้เกิดการ "พัฒนา"
กันอย่างจริงจัง ระบบราชการของเรากลับเต็มไปด้วยความอุ้ยอ้าย ยืดยาด ชักช้า
และยิ่งมีการพยายามที่จะแก้ไขระบบราชการกันมากเท่าไหร่
ก็จะพบว่าข้าราขการไทยกลับไม่สามารถที่จะตัดสินใจด้วยตนเองได้ไปทุกที
ไม่ต้องพูดถึงการที่ข้าราชการไทยจะพยายามที่จะเพิ่มประสิทธิภาพในการบริการประชาชนเลย
จะพอเห็นได้บ้างก็มีแต่หน่วยราชการที่อยู่ในเขตกรุงเทพฯเท่านั้นเอง
แต่แกนหลักของระบบราชการกลับเป็นการวิ่งเต้น
และการรับเงินที่ไม่ถูกต้องซึ่งเป็นข่าวและพบเห็นกันได้ทั่วไป
และรวมถึงการทำตนเป็นผู้รับใช้นักการเมืองด้วย

จากลักษณะของระบบราชการไทยในปัจจุบัน ที่เป็นระบบรวมศูนย์อำนาจอยู่ที่ส่วนกลาง
ทำให้การทำงานทุกอย่างเป็นไปเพื่อตอบสนองส่วนกลางเท่านั้น
แม้ว่าจะมีรัฐมนตรีที่มาจากส.ส.ก็ตาม
แต่ส.ส.เหล่านั้นหาได้เป็นตัวแทนของประชาชนอย่างแท้จริงไม่
เป็นเพียงตัวแทนแต่ในนามเท่านั้น ทั้งนี้เพราะกลไกการเลือกตั้งเองก็ยังมีปัญหามากมาย
ทั้งการซื้อสิทธิ์ขายเสียง, การทำตัวเป็นตัวแทนเฉพาะพื้นที่ของตนเอง,
และการเป็นตัวแทนให้กับกลุ่มนายทุนเป็นต้น

จากการพยายามที่จะปรับปรุงระบบราชการไทยครั้งล่าสุดที่พบคือ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ กลับพบว่ายังไม่พบการแก้ไขในโครงสร้าง (Organization) แม้แต่น้อย เพียงแต่เปลี่ยนแปลงรูปแบบออกไปเท่านั้นเอง เหตุที่ผมบอกว่าไม่มีการแก้ไขในโครงสร้างนั้นหมายความว่า ในโครงสร้างยังเป็นการรวมศูนย์อำนาจเท่านั้นเอง ยังไม่มีการสร้างระบบตรวจสอบเอาไว้เลย ผมคิดว่าการเปลี่ยนแปลงระบบราชการไทยในปัจจุบัน(โดยเฉพาะหน่วยงานที่ต้องให้บริการกับประชาชนเช่น ตำรวจ, กรมการปกครอง ฯลฯ.) จะต้องเน้นการตรวจสอบจากประชาชนให้มากขึ้น มากกว่าที่จะเน้นไปในเรื่องการมอบหมายอำนาจการให้คุณให้โทษไปให้กับผู้ที่มีตำแหน่งที่ต่ำกว่าเท่านั้น แต่แท้ที่จริงแล้วควรจะเน้นให้มีการเปิดเผยข้อมูลและอำนาจการตรวจสอบจากประชาชนให้มากขึ้น ผมเข้าใจว่า ไม่ว่าใครก็ตามที่ทำงาน จะต้องทำงานตอบสนองต่อบุคคล
ที่เป็นหัวหน้าโดยตรงของตนเป็นสำคัญ แม้ว่าอำนาจจะได้รับการมอบหมาย
มาจากผู้บังคับบัญชา ซึ่งจะทำให้เกิดความคล่องตัวในการทำงาน
แต่ก็ยังต้องตอบสนองตามความต้องการ ของผู้ที่ได้มอบหมายอำนาจมาให้อยู่ดี
และเมื่อมองไปในโครงสร้าง ของสำนักงานตำรวจแห่งชาติแล้วพบว่า
ในที่สุดแล้วสำนักงานตำรวจแห่งชาติ จะทำไปเพื่อตอบสนองต่อนายกรัฐมนตรี,
รองนายกรัฐมนตรี, รัฐมนตรีที่รับผิดชอบเท่านั้นเอง และผู้ที่รับผิดชอบเหล่านี้จะตอบสนอง
ความต้องการต่อประชาชนทั้งประเทศได้อย่างไร ในเมื่อมีปัญหา
และคดีรวมทั้งความไม่เป็นธรรมเกิดขึ้นทุกวัน และมากมายอย่างนี้ ก็สมกับที่ท่านนายกฯ
ชวนออกมาให้สัมภาษณ์ว่า "ในแต่ละวันงานที่รัฐมนตรีต้องเซ็นมีมาก
รัฐมนตรีก็เลยต้องเซ็นไปตามที่เสนอมา ดังนั้นรัฐมนตรีจึงไม่ต้องรับผิดชอบ
เพราะมีผู้รับผิดชอบอยู่แล้ว"

ผมคิดว่าในการปรับปรุงโครงสร้างของระบบราชการไทย
จะต้องเริ่มด้วยการให้มีสภาจังหวัดที่มีอำนาจเข้าไปตรวจสอบการทำงานของภาคราชการอย่างแท้จริง
ไม่ใช่ให้เข้าไปตรวจสอบองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) อย่างที่เป็นอยู่
และสำหรับตำรวจแล้วอาจจะต้องแยกสภาตำรวจจังหวัดออกจากสภาจังหวัดด้วยซ้ำไป
เพื่อติดตามและตรวจสอบการทำงานของตำรวจโดยเฉพาะ
ซึ่งสมาชิกสภาเหล่านี้จะต้องมาจากการเลือกตั้ง
และให้หมู่บ้านทุกหมู่บ้านมีตัวแทนในสภาแห่งนี้ เพื่อทำหน้าที่เป็นตัวแทนของหมู่บ้านนั้นๆด้วย

ผมมองว่า เมื่อตำรวจจะต้องมารายงานผลการปฏิบัติงานต่อสภาตำรวจจังหวัด
และมีผลต่อการพิจารณาอนุมัติเงินงบประมาณ และรวมถึงการเลื่อนขั้น
การพิจารณาความดีความชอบ การลงโทษ
ก็จะทำให้อำนาจที่จะดูแลตำรวจที่แท้จริงอยู่ที่สภาตำรวจจังหวัด
และเนื่องจากสมาชิกสภาตำรวจจังหวัดได้รับการเลือกตั้งมาจากแต่ละหมู่บ้าน
ดังนั้นสภาตำรวจจังหวัดจึงเป็นตัวแทนจากประชาชนทุกแห่งอย่างแท้จริง และในขณะเดียวกัน
สภาตำรวจจังหวัดมีหน้าที่ติดตาม ประเมิน
ผลการดำเนินงานของตำรวจในจังหวัดนั้นๆเพียงอย่างเดียว ก็จะทำให้ทำงานได้เต็มที่
และจะทำให้ตำรวจไม่สามารถ"จะทำเป็นลืม"ในคดีต่างๆอย่างที่เราเห็น (อาการไฟไหม้ฟาง
พอท่านรัฐมนตรีลืม ท่านก็เลิกสนใจที่จะปฏิบัติ) และตำรวจในแต่ละจังหวัด
ก็จะสามารถที่จะเน้นการปฏิบัติการ ไปตามสภาพปัญหาของพื้นที่นั้นจริงๆ
เพราะหากว่าต้องคอยเน้นตามที่ท่านรัฐมนตรีสั่งการมา อาจจะไม่เหมาะสมต่อพื้นที่นั้นก็ได้

ในขณะเดียวกัน สภาตำรวจแห่งชาติก็จะต้องมี
เพื่อตรวจสอบการทำงานของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ว่าได้ทำงานบรรลุวัตถุประสงค์หรือไม่
และเป็นทางเชื่อมกับสภาตำรวจจังหวัด เพื่อเปิดให้มีการตรวจสอบในระดับชาติด้วย
ซึ่งสมาชิกสภาตำรวจแห่งชาติ ต้องมาจากการเลือกตั้งเช่นเดียวกัน
อย่างน้อยจะต้องมีตัวแทนจากจังหวัดละ 1 คน เป็นต้น
และต้องมีอำนาจในการพิจารณางบประมาณ และการพิจารณาให้ความดีความชอบ หรือ
การลงโทษด้วย

ผมยกตัวอย่างเรื่องสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ก็เพราะเห็นว่าเป็นเรื่องใหม่ล่าสุด
และการแก้ไขระบบราชการยังดำเนินไปผิดทิศผิดทางอยู่
เพราะทำเพียงแค่ย้ายการสังกัดจากกระทรวงมหาดไทย ไปอยู่ที่สำนักนายกรัฐมนตรี
และได้มอบหมายอำนาจเดิมของอธิบดีกรมตำรวจ ไปเป็นอำนาจของผู้บัญชากรตำรวจแห่งชาติ
และรองผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ และได้ "ทำลืม" เรื่องการตรวจสอบ
และการกระจายอำนาจไปให้กับประชาชน
ซึ่งตรงนี้เป็นหัวใจของการเปลี่ยนแปลงระบบราชการไทย ไม่ใช่การมอบหมายอำนาจ
ผมเชื่อว่าการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของตำรวจตรงนี้ ไม่ได้ทำให้เกิดผลดีต่อตำรวจมากนัก
การวิ่งเต้นและส่วยก็ยังมีอยู่เช่นเดิม เพราะลำพังเพียงผู้บัญชาการฯและรองผู้บัญชาการฯ 5 คน
จะดูแลตำรวจได้ทั่วถึงได้อย่างไร และเมื่อเกิดอะไรขึ้นก็มิใช่ผู้เสียประโยชน์ด้วย
ประชาชนต่างหากที่เป็นผู้เสียผลประโยชน์ อีกทั้งเป็นผู้จ่าย "ภาษี"
ให้กลับถูกผลักไปนั่งตาปริบๆดูการปฏิบัติงานของตำรวจเอาใจ "ท่านรัฐมนตรี" เหมือนเดิม